شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در محل کار با یکی از وسایل برقی کار می کردید و ناگهان برق قطع شد یا به عبارتی دیگر می توان گفت فیوز پریده است. فیوز نوعی رله است که برای محافظت از سیستم در برابر اضافه بار و جریان های خطای اتصال کوتاه استفاده می شود. فیوز به طور مستقیم و غیر مستقیم در مسیر جریان مصرف کننده قرار می گیرد. در ادامه با فروشگاه برق صنعتی آذر نیرو همراه باشید تا اطلاعات بیشتری در مورد فیوز و انواع آن به شما عزیزان بدهیم. در این مقاله قصد داریم به معرفی انواع فیوزهای برق صنعتی پرکاربرد در صنعت بپردازیم و مشخصات آنها را بررسی کنیم.
منظور از فیوز چیست؟
برای محافظت از تجهیزات الکتریکی مانند سیم، کابل، کابل، ابزار اندازه گیری، موتورهای انتقال، ماشین های الکتریکی و سایر مصرف کنندگان از اتصال کوتاه و جریان اضافی یا اضافه بار و همچنین ایجاد حفاظت در صورت اتصال. برای ایجاد اتصال کوتاه از وسیله ای به نام فیوز استفاده می شود . فیوز وسیله ای محافظ است که به صورت سری در ابتدای مسیر جریان فازهای مختلف مدار الکتریکی نصب می شود. عملکرد صحیح فیوز نه تنها به دقت مرحله تولید بستگی دارد، بلکه به استفاده و نگهداری مناسب پس از نصب نیز بستگی دارد. در صورت عدم استفاده صحیح از فیوز، ممکن است به تجهیزات گران قیمت آسیب جدی وارد شود. مهمترین خطر برای یک سیستم برق اتصال کوتاه است که باعث ایجاد تغییرات ناگهانی در آن می شود. اتلاف انرژی زیاد به صورت گرما در اتصال کوتاه باعث آتش سوزی، آسیب مکانیکی و الکتریکی به تجهیزات می شود.
عوامل مؤثر در انتخاب فیوز کدامند؟
🟣ولتاژ نامی
🟣جریان نامی فیوز
🟣جریان اسمی پایه فیوز
🟣جریان اتصال کوتاه
🟣فرکانس نامی
🟣سطح عایقی
🟣مشخصه زمان جریان (تند کار، کندکار، …)
🟣نوع فیوز (فشنگی، چاقویی)
🟣قابلیت یا عدم قابلیت محدود کنندگی جریان اتصال کوتاه
🟣ضرایب ارتفاع و حرارت محیط
روش عملکرد فیوز
قسمت اصلی فیوز یک سیم فلزی است که در یک محفظۀ غیر رسانا قرار دارد. هنگامی که جریان از حد مجاز فراتر رود، نوار فلزی ذوب می شود و مدار الکتریکی قطع می شود. بنابراین می توان از برخی از انواع فیوز استفاده کرد و بعد از هر بار عبور جریان بیش از حد مجاز، باید تعویض شوند. در شرایط عادی، سیم یا المنت فیوز مقاومت بسیار کمی دارد و بر عملکرد عادی سیستم متصل به منبع تغذیه تأثیری ندارد، سپس این باریکه خم شده و مدار را قطع می نماید. به همین دلیل یکبار مصرف نیست و می توان چندین هزار بار آن را روشن و خاموش کرد. یکی از این نوع کلیدها کلید مینیاتوری می باشد.
انواع فیوز ها صنعت کدامند؟
فیوزها به دسته های مختلفی تقسیم می شوند که عبارتند از:
1.انواع فیوز DC
یکی از انواع فیوزها جریان DC است. این نوع فیوزها همانطور که از نامشان پیداست فقط در یک جهت حرکت می کنند و معکوس نمی شوند. اجزای داخلی فیوز باید به شرایط جریان بیش از حد که معمولاً با شرایط سوختگی مرتبط است پاسخ دهند. اجزای داخلی فیوز باید قابلیت قطع جریان را در زمانی که جریان از حد طبیعی فراتر رفت، داشته باشند. قطع شدن مدار کار سختی است زیرا منبع تغذیه فیوزهای DC ولتاژ ثابتی دارد و حدود صفر ولت است بنابراین احتمال ذوب شدن بین سیم ها وجود دارد.
2.انواع فیوز AC
نوع دیگری از فیوزها فیوزهای ac هستند که به دو دسته مختلف فیوزهای LV و HV تقسیم می شوند. فیوزهای AC معمولا در اندازه های کوچک تولید می شوند. این فیوز در هر ثانیه 50 تا 60 بار از جریان حداقل به حداکثر جریان تغییر می کند. به همین دلیل احتمال تشکیل قوس الکتریکی بین سیم های مذاب بسیار کمتر است. انواع فیوزهای AC عبارتند از: فیوزهای فشار ضعیف، فیوزهای فشار قوی، فیوز های قابل سیم کشی مجدد و فیوز موقت
3.فیوزهای ولتاژ بالا
از انواع دیگر فیوزها می توان به فیوز ولتاژ بالا اشاره کرد. فیوزهای ولتاژ بالا معمولاً در سیستم های قدرت با ولتاژ بالای 1500 ولت و حداکثر 138000 ولت استفاده می شوند. فیوزهای ولتاژ بالا (HV) برای محافظت از ترانسفورماتورها یا ترانسفورماتورهای کوچک قدرت یا ترانسفورماتورهای برق استفاده می شوند. فیوز موجود در فیوزهای فشار قوی (HV) از نقره یا مس ساخته شده است. برای اطمینان از عملکرد قابل اعتماد و پایدار فیوزهای ولتاژ بالا (HV)، اتاق فیوز لینک با اسید بوریک پر می شود.
4.فیوزهای قابل تنظیم مجدد
یکی دیگر از انواع فیوزها، فیوزهای قابل تنظیم مجدد هستند. فیوزهای RESETTABLE فیوزهای خود تنظیم شونده نامیده می شوند. آنها را می توان بدون مشکل حتی پس از اتصال کوتاه استفاده کرد. عنصر فیوز در فیوزهای RESETTABLE یک ترمیستور نوع رسانا گرما نرم با ضریب دمای مثبت پلیمری (PPTC) است.
5.فیوزهای حرارتی
از انواع فیوزها می توان گفت که فیوزهای حرارتی هستند که در برابر حرارت بسیار مقاوم هستند. فیوزهای حرارتی را اتصالات حرارتی یا قطع حرارتی (TCOs) نیز می نامند. عنصر فیوز در فیوز حرارتی دارای یک فنر مکانیکی است که معمولاً بسته است. هنگامی که دمای عنصر ذوب بالا می رود، آلیاژ عنصر ذوب شده ذوب می شود و مکانیسم فنر آزاد می شود. این باعث باز شدن مدار و جلوگیری از آتش سوزی در دستگاه می شود. فیوزهای حرارتی در اندازه های جمع و جور و با هزینه بسیار کم موجود هستند و در دستگاه های حساس به حرارت مانند سشوار، آبگرمکن، قهوه ساز و … کاربرد دارند.
موارد استفاده و کاربرد انواع فیوز
انواع فیوزهای الکتریکی و الکترونیکی را می توان در سیستم ها و کاربردهای مختلف الکتریکی و الکترونیکی استفاده کرد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- موتور و ترانسفورماتور
- تهویه هوا
- تابلوهای توزیع خانگی
- دستگاهها و لوازم الکتریکی عمومی
- لپتاپها
- تلفنهای همراه
- سیستمهای بازی
- چاپگرها
- دوربینهای دیجیتال
- دستگاههای پخش DVD
- دستگاههای الکترونیک قابلحمل
- مانیتورهای LCD
- اسکنرها
- بستههای باتری
- درایوهای دیسک سخت
- مبدلهای برق
- و….