در این مقاله دو هدف اصلی را دنبال میکنیم. ابتدا قصد داریم تا با مشخصات و کاربردهای کلید اتوماتیک کمپکت و کلید هوایی آشنا شویم. سپس، با توجه به تعاریفی که از این دو نوع کلید ارائه میکنیم، به بررسی تفاوتها و شباهتهای آنها خواهیم پرداخت. شناخت دقیق این دو کلید به ما کمک میکند تا بهتر تجهیزات برق صنعتی را درک کنیم و انتخابهای بهتری برای استفاده در مدارها و تابلو برقها داشته باشیم. پس با ما همراه باشید تا به این موضوعات مهم بپردازیم.
کلید هوایی چیست؟
کلیدهای هوایی یا ACB، نوعی کلید اتوماتیک در سیستمهای فشار ضعیف هستند که برای جریانهای بالا، معمولاً بین 630 تا 6300 آمپر، طراحی و استفاده میشوند. نام “کلید هوایی” به نحوه کارکرد این کلیدها برمیگردد، زیرا مکانیزم اطفاء جرقه در آنها در فضای آزاد انجام میشود. این کلیدها به غیر از وظیفه قطع و وصل مدار، مسئولیت حفاظت از شبکه را نیز بر عهده دارند. با استفاده از رلههای میکرولوجیک الکترونیکی، این کلیدها از شبکه برق در برابر مشکلاتی مانند اتصال کوتاه، نوسانات ولتاژ، تغییرات فرکانس، اضافه بار، افزایش دما و از دست دادن همزمانی ژنراتورها محافظت میکنند. قدرت قطع این کلیدها به نسبت میزان جریان کاری که دارند، بسیار بالا و مؤثر است.
برخلاف فیوزها که تنها یک بار عمل میکنند، کلیدهای هوایی بعد از انجام عمل حفاظت میتوانند به صورت دستی یا خودکار به حالت عادی برگردند. این کلیدها به دو دسته اصلی فیکس و کشویی تقسیم میشوند و میتوانند با یا بدون موتور برای راهاندازی خودکار به کار روند. همچنین، کلیدهای هوایی دارای تجهیزات جانبی متنوعی هستند که یکی از مهمترین آنها رلههای میکرولوجیک است که برای فراهم کردن انواع حفاظتها در شبکه مدار طراحی شدهاند. این ویژگیها و قابلیتها، کلیدهای هوایی را به ابزاری حیاتی در مدیریت و حفاظت از سیستمهای برق تبدیل کرده است.
کلید اتوماتیک کامپکت چیست؟
کلید اتوماتیک کامپکت نوعی کلید سه وضعیتی است که ابعاد آن کوچکتر از کلیدهای هوایی و دژنکتورهای قدرت میباشد. این نوع کلیدها توانایی مدیریت جریانهای کاری پایین را دارند و محدوده عملکرد آنها از ۱۶ تا ۱۶۰۰ آمپر متغیر است. قدرت قطع این کلیدها کمتر از کلیدهای هوایی است. کلیدهای اتوماتیک در مدلهای تک پل تا چهار پل تولید میشوند و نمونههای دو پل و چهار پل به منظور حفاظت از نول در کنار فازهای دیگر طراحی شدهاند. وظیفه اصلی این کلیدها محافظت از مدارهای پاییندست در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه است. با اضافه کردن تجهیزات و متعلقات جانبی، میتوان قابلیتهای حفاظتی دیگری مانند جلوگیری از افت ولتاژ و افزایش دما را نیز به این کلیدها افزود. این ویژگیها باعث میشود که کلیدهای کامپکت گزینهای مناسب برای حفاظت از سیستمهای الکتریکی در کاربردهای مختلف باشند.
کلیدهای اتوماتیک کامپکت بر اساس طراحی رلههای داخلیشان به دو نوع اصلی تقسیم میشوند: فیکس و قابل تنظیم. کلیدهای فیکس به آن دسته از کلیدها اطلاق میشود که رلههای حرارتی و مغناطیسی آنها هیچ گونه قابلیت تنظیم ندارند. از سوی دیگر، کلیدهای قابل تنظیم به کلیدهایی اشاره دارد که رلههای حرارتی و مغناطیسی آنها، یا یکی از آنها، قابل تغییر هستند. به عنوان مثال، یک کلید اتوماتیک کامپکت با ظرفیت 20 آمپر میتواند در بازه 18 تا 20 آمپر تنظیم شود.
در جدیدترین نسل این کلیدها، نوعی از کلیدهای اتوماتیک کامپکت وجود دارند که قابل تنظیم به صورت الکترونیکی هستند و شباهت بیشتری به کلیدهای هوایی دارند. این کلیدها برای حفاظت از رلههای میکرولاجیک بهره میبرند، که مشابه کلیدهای هوایی عمل میکنند. کلیدهای اتوماتیک کامپکت همچنین ویژگی تنوع در تجهیزات جانبی را دارند که به اپراتورها این امکان را میدهد که کنترل را به صورت دستی یا خودکار انجام دهند. این قابلیتها به کاربران کمک میکند تا سیستمهای خود را به بهترین شکل مدیریت کنند و از کارایی بیشتری برخوردار شوند.
شباهت کلید هوایی و کلید کمپکت در چیست؟
کلیدهای اتوماتیک فشار ضعیف به طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند که هر کدام دارای سه وضعیت ON، OFF و TRIP هستند. این کلیدها در رنج جریانهای 630 تا 1600 آمپر به عنوان جریان نامی، شباهتهای زیادی دارند و از نظر قدرت قطع نیز با قدرت 65 کیلوآمپر مشابه هستند.
کلید اتوماتیک کامپکت که مجهز به رله میکرولاجیک است، ویژگیهای بیشتری مشابه کلیدهای هوایی دارد. در بسیاری از تجهیزات جانبی نیز، این دو نوع کلید شباهتهایی از قبیل رله شنت، رله آندر، کنتاکتهای کمکی و کنتاکت خطا دارند که به کارایی و کاربرد آنها کمک میکند.
هر دو نوع کلید از قابلیت نصب کشویی و فیکس برخوردارند و همچنین امکان نظارت و کنترل از راه دور را فراهم میکنند. در مورد کلیدهای اتوماتیک کامپکت با جریانهای بالا، اتصال به باس بار باید با استفاده از شمش انجام شود که این ویژگی نیز در کلیدهای هوایی وجود دارد و آنها را به یکدیگر نزدیکتر میکند.
به طور کلی، این شباهتها نشان میدهد که این کلیدها در طراحی و عملکرد خود چگونه به یکدیگر وابسته و مرتبط هستند و میتوانند در سیستمهای الکتریکی مختلف به خوبی عمل کنند.
تفاوت کلید هوایی و کلید کمپکت در چیست؟
ابعاد کلیدهای هوایی به مراتب بزرگتر از کلیدهای اتوماتیک کمپکت است. به همین دلیل، کلیدهای هوایی وزن بیشتری دارند و تنها در نوع سه فاز تولید میشوند. این کلیدها برای آمپراژهای بالا طراحی شدهاند و فقط در بازه 600 تا 1600 آمپر با کلیدهای اتوماتیک کمپکت مشترک هستند. قدرت قطع کلیدهای هوایی، به جز قدرت قطع 65 کیلو آمپر، معمولاً بیشتر از کلیدهای اتوماتیک کمپکت است.
کلید اتوماتیک کمپکت به خوبی برای جریانهای کاری پایین مناسب است و واحدهای حفاظتی آن میتوانند به صورت مغناطیسی، حرارتی و الکترونیکی عمل کنند. در حالی که در کلیدهای هوایی، واحد حفاظت فقط به صورت الکترونیکی موجود است. تنوع در واحدهای حفاظتی کلیدهای هوایی در برندهای مختلف بیشتر به چشم میخورد، در حالی که کلیدهای اتوماتیک کمپکت این تنوع را کمتر دارند و به همین دلیل نوع و میزان حفاظت در این دو نوع کلید متفاوت است.
از نظر محل نصب، کلیدهای هوایی معمولاً در ابتدای فیدر یا خط شبکه قرار میگیرند، در حالی که کلیدهای اتوماتیک کمپکت در ابتدای تابلو برق توزیع یا مدار مصرف کننده نصب میشوند. این تفاوتها نشاندهنده کاربردهای مختلف این دو نوع کلید در سیستمهای الکتریکی است.
لینک های مفید
منظور از کلید هوایی یا ACB چیست؟
کلید هوایی فیکس چه کاربردی دارد؟
راهنمای نصب و راه اندازی کلید هوایی ACB
راهنمای جامع انتخاب کلید اتوماتیک قابل تنظیم