کلید مینیاتوری (Miniature Circuit Breaker) یک کلید الکتریکی است که به طور خودکار کار می کند. یکی از ویژگی های این محصول جلوگیری از آسیب دیدن مدارهای الکتریکی در اثر جریان زیاد می باشد. در واقع این محصول به گونه ای طراحی شده است که برای جلوگیری از خطای الکتریکی و خرابی تجهیزات در هنگام اضافه بار یا اتصال کوتاه قطع می شود. این محصول به طور گسترده به عنوان اجزای جداکننده در محیطهای داخلی، تجاری و صنعتی کاربرد فراونی دارد. کلید مینیاتوری جزء یک خانواده بزرگ و قدرتمند کلیدهای جداکننده است.
کلید مینیاتوری چگونه کار می کند؟
در شرایط اضافه بار (زمانی که جریان بیشتر از جریان نامی عبوری از MCB است)، در هنگام گذر جریان، بی متال گرم شده و خم می شود و ضامن مکانیکی را آزاد می کند. مدت زمان خم شدن بی متال به مقدار جریانی که از آن می گذرد بستگی دارد. هر چه جریان بیشتر شود، انحراف بی متال سریعتر انجام می شود. در حالت اتصال کوتاه، جریان عبوری از مگنت، پیستون را به سمت کلید حرکت می دهد. در نتیجه، ضامن بلافاصله آزاد می شود و اتصال بلافاصله آزاد می گردد.
ساختار کلید مینیاتوری
- بدنه: بدنه تمامی اجزای داخلی کلیدهای مینیاتوری را درون خود نگه می دارد و از گرد و غبار محافظت می کند. جنس بدنه عایق هایی مانند پلاستیک و سرامیک می باشد.
- اتصالات: MCB دارای دو اتصال ثابت و متحرک است.
- اهرم: MCB ها با یک اهرم روشن و خاموش می شوند.
- ضامن مکانیکی: برای حفظ اتصال ها زیر کشش فنر در حالت روشن، کلید در MCB تعبیه شده است.
- بیمتال: بی متال با تشخیص جریان بیش از جریان نامی، حفاظت اضافه بار را فراهم می کند.
- مگنت: مگنت ها با آزاد کردن قفل مکانیکی، حفاظت از اتصال کوتاه فوری را فراهم می کنند. هنگامی که جریان گذرا از سیم پیچ از مقدار معینی (معمولاً بیش از 8 برابر جریان نامی) تجاوز می کند، مگنت فعال می شود. مگنت در حالت اضافه بار فعال نمی شود.
- جرقه گیر: جرقه گیر برای قطع و خاموش کردن جرقه استفاده می شود.
نقش کلید مینیاتوری چیست؟
1.حفاظت از مدار در برابر جریان اضافه
جریان اضافه زمانی اتفاق می افتد که دستگاه های زیادی روی یک مدار نصب شده باشند. جریان بیشتری نسبت به مدار و کابل مورد نظر از منبع می گیرند. این می تواند در آشپزخانه اتفاق بیفتد. به عنوان مثال، هنگامی که یک کتری، ماشین ظرفشویی، اجاق برقی، مایکروویو و مخلوط کن به طور همزمان استفاده می شود. یک کلید مینیاتوری در این مدار برق را قطع می کند. بنابراین از گرم شدن بیش از حد و آتش سوزی در سیم ها و کابل ها جلوگیری می کند.
2.محافظت از مدار در برابر اتصال کوتاه
اتصال کوتاه نتیجه خطا در مدار یا دستگاه الکتریکی است و خطرناکتر از اضافه بار است. این زمانی اتفاق می افتد که یک اتصال مستقیم بین هادی های خنثی و بقیه هادی ها وجود داشته باشد. بدون مقاومت، جریان در اطراف مدار در یک حلقه و تنها در چند میلی ثانیه، آمپر را هزار بار افزایش می دهد. کلید های مینیاتوری مورد استفاده در تاسیسات خانگی معمولا 6 کیلو آمپر یا 6000 آمپر هستند. یعنی جریان اضافه ناشی از اتصال کوتاه نباید بیش از 6000 آمپر باشد. اما در شرایط تجاری و صنعتی، برای کاربردهای 415 ولت و ماشینهای بزرگ، باید از کلید های مینیاتوری 10 کیلو آمپری استفاده شود.
این اعداد نشان دهنده حداکثر جریان خطای ممکن است. یک کلید مینیاتوری می تواند در برابر قطع کننده مدار مقاومت کند و همچنان به درستی کار کند. اگر جریانی که از حداکثر جریان ممکن فراتر رود، کلید مینیاتوری ممکن است آسیب ببیند و در نتیجه اتصالات و تماس ها قطع شود.
3.ایجاد و قطع اتصالات به صورت دستی در یک مدار
کلید های مینیاتوری به ما این امکان را می دهند که به صورت دستی اتصالات مدار را با روشن کردن و خاموش کردن اتصالات مدار باز کنیم. این ویژگی به ویژه در هنگام تعمیر دستگاه ها و تاسیسات الکتریکی مفید است.
4.قطع و انتقال جرقه در مدارها
این کلید برای هدایت جرقه به جرقه گیر در هنگام ایجاد جرقه طراحی شده است. سپس جرقه را خاموش کند یا مدت آن را کوتاه کند.
دسته بندی کلیدهای مینیاتوری
- کلید مینیاتوری تیپ B (تندکار)
- کلید مینیاتوری تیپ C (کندکار)
- کلید مینیاتوری تیپ D (خیلی کندکار)
- کلید مینیاتوری تیپk
- کلید مینیاتوری تیپ Z
طریقه نصب کلید مینیاتوری در مدار
امروزه کلیدهای مینیاتوری در مدارهای تکفاز و سه فاز در مصارف خانگی و صنعتی از تجهیزات مهم و پرکاربرد هستند و بدون استفاده از آنها مدار الکتریکی آسیب پذیرتر می شود. اما برای نصب چنین تجهیزاتی، با رعایت قوانین ایمنی کار با برق، کافی است فاز یا فاز ورودی را طبق طرح بدنه اصلی به ترمینال ورودی متصل کنید. ایستگاه خروجی نیز به مصرف کننده متصل است. در مدار سه فاز ترتیب فاز ورودی باید با فاز خروجی یکسان باشد. توجه به این نکته ضروری است که باید اطمینان حاصل کنیم که سیم در ترمینال قرار گرفته است و پیچی که سیم را در ترمینال نگه می دارد سفت شده است. امروزه برای سیم کشی بهتر در ورودی و خروجی از کانکتورهایی مانند کابل های محافظ یا هدر کابل استفاده می شود.
اینکه چه نوع کلید مینیاتوری مناسب شما است، تا حدود زیادی به نوع دستگاه و جریان شما بستگی دارد. اما به طور کلی در هنگام خرید کلید مینیاتوری با کارشناسان آذر نیرو مشورت کنید.
نتیجه گیری
کلیدهای مینیاتوری ایمنی الکتریکی را در منازل، ادارات، اماکن تجاری و صنعتی و همچنین هر ساختمان دارای تجهیزات الکتریکی تضمین می کنند و از تاسیسات الکتریکی در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه محافظت می کنند. در صورت بروز ایراد کوچک مدار را بطور خودکار بسته و از آسیب دیدن سیم ها جلوگیری می کند. به این ترتیب خطر حفاظت در برابر آتش در ساختمان تا حد زیادی کاهش می یابد.