برای پاسخ به این پرسش که مدار فرمان و مدار قدرت چه هستند، باید اشاره کرد که معمولاً مدارهای الکتریکی از دو قسمت اصلی به نامهای مدار قدرت و مدار فرمان تشکیل میشوند. در این راستا، مدار فرمان که به آن مدار کنترل نیز گفته میشود، مسئولیت حفاظت و کنترل مدار قدرت را بر عهده دارد. این نوع مدارها در تحلیل و بررسی نقشههای برق از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند. همچنین، مدارهای فرمان و قدرت به عنوان اجزای اصلی و بنیادی سیستمهای الکتریکی محسوب میشوند.
مدارهای فرمان و قدرت به عنوان دادههای کلیدی و حیاتی برای تحلیل صحیح نقشههای برق شناخته میشوند. برای انجام تجزیه و تحلیل دقیق و اصولی نقشههای برق، نیاز به اطلاعاتی از جمله نقشه الکتریکی مرتبط با فرمان، قدرت و نمادهای اختصاری آن وجود دارد. بنابراین، مدارهای فرمان و قدرت به عنوان ارکان اصلی سیستمهای الکتریکی به شمار میروند. امروزه، بسیاری از ساختمانها با کاربریهای مسکونی، اداری، صنعتی و تولیدی به نوعی با این مدارها در ارتباط هستند.
مدار فرمان چیست؟
طبق تعریف کد الکتریکی ملی (NEC)، دستگاهی که مسئولیت نظارت و کنترل جریان برق متصل به یک تجهیز را بر عهده دارد، به عنوان مدار کنترل یا مدار فرمان شناخته میشود. بر اساس این تعریف، مدار کنترل دامنه وسیعی از مفاهیم را شامل میشود. به این ترتیب، از یک کلید ساده گرفته تا یک سیستم پیچیده که شامل اجزایی نظیر چراغهای سیگنال، سوئیچها، تایمرها، کنتاکتورها و رلهها است، در زمره مدار فرمان قرار میگیرند. کلیدهای الکتریکی که برای روشن و خاموش کردن چراغها به کار میروند، به نوعی به عنوان یک مدار فرمان ساده شناخته میشوند. در هر مدار الکتریکی، اجزای کنترلی متنوعی برای روشن یا فعال کردن آن وجود دارد. مدار کنترل یا Control Circuit در بسیاری از دستگاهها و سیستمهای صنعتی به منظور حفاظت و مدیریت مدار قدرت مورد استفاده قرار میگیرد. در این نوع سیستمها، راهاندازی، توقف و ایمنی موتور دستگاه از طریق مدار کنترل انجام میشود.
وظایف مدار فرمان عبارتاند از
– مدیریت و کنترل بار های الکترونیکی به طرق مختلف
– هماهنگ سازی تجهیزات الکتریکی و مکانیکی به طور کلی
– ایجاد محدودیت حرکتی با استفاده از حسگرها برای کنترل بهتر ابزارهای قدرت
– هشدارها و اطلاعیه های وضعیت کلی سیستم را ارسال کنید.
– صرفه جویی در مصرف انرژی از طریق مدیریت صحیح مصرف
مدار قدرت چیست و چه ویژگی هایی دارد؟
مدارهای الکتریکی به طور کلی از دو بخش اصلی تشکیل میشوند: مدار فرمان و مدار قدرت. مدار فرمان که به عنوان مدار کنترل نیز شناخته میشود، مسئولیت حفاظت و کنترل مدار قدرت را بر عهده دارد. علاوه بر این، ارسال دستورات کنترلی لازم به مدار قدرت نیز از دیگر وظایف مدار فرمان به شمار میرود.
مدار قدرت یا Power Circuit شرایط لازم را برای عبور جریان اصلی مصرفکننده فراهم میکند. به عبارت دیگر، این مدار اصلی است که جریان الکتریکی را از منبع تغذیه به بار الکتریکی هدایت میکند و در واقع، مفهوم مدار قدرت به همین معناست.
بار الکتریکی موجود در این مدار ممکن است شامل یک لامپ کم مصرف یا موتورهای القایی سه فاز باشد. این مدار از ترکیب چندین جزء مختلف تشکیل شده است. یکی از اصلیترین وظایف اجزای مدار قدرت، حفاظت از مدار در برابر جریانهای زیاد و فراهم کردن امکان عبور جریان الکتریکی است.
مهم ترین اجزای مدار قدرت کدامند؟
1. فیوز الکتریکی
فیوز الکتریکی یکی از عناصر کلیدی در مدارهای فرمان و قدرت است که در شرایط اضافه بار و عبور جریانهای زیاد، اتصال را قطع میکند. این فیوزها به محض اینکه جریان از حد مشخص شده فراتر رود، ذوب میشوند. این ویژگی باعث قطع کامل جریان و جلوگیری از آسیب به مدار اصلی میگردد.
2. کلیدهای حرارتی
برای جلوگیری از آسیب به الکتروموتورها ناشی از بار اضافی و جریانهای زیاد، در سیستمهای قدرت از کلیدهای حرارتی بهرهبرداری میشود.
بیشتر بخوانید: تنظیم کنترل بار چگونه انجام می شود؟
3. کنتاکتور
این جزء به عنوان یک کلید کنترل الکتریکی در سیستم قدرت عمل میکند. بنابراین، برای سوئیچینگ در مدار قدرت از کنتاکتور بهرهبرداری میشود. از جمله مزایای استفاده از کنتاکتورها در مدارهای قدرت میتوان به صرفهجویی اقتصادی، افزایش ایمنی و ویژگیهای حفاظتی بیشتر اشاره کرد.
4. کنترل بار
برای محافظت از موتورهای الکتریکی در برابر جریان اضافه، مدیریت بار به خوبی و کارآمد عمل می کند. کنترل بار در صورت وجود اضافه بار در مدار، بلافاصله مدار را خاموش می کند. وجود تایمر تاخیر روشن شدن، قابلیت تنظیم تاخیر قطع برق و کنترل و تنظیم جریان از جمله ویژگی های رله کنترل یا کنترل بار می باشد.
5. کلید MPCB (کلید حفاظت از موتور الکتریکی)
MPCB یا کلید محافظ موتور وظیفه محافظت از موتورهای الکتریکی را بر عهده دارد. این کلید با اندازه گیری اختلاف ولتاژ فاز می تواند موقعیت های خطرناک را تشخیص داده و از آسیب به موتور الکتریکی جلوگیری کند.