محافظ برق وسیلهای است که در ورودی سیستم برق نصب میشود و در مواقعی که ولتاژ، آمپر یا توان مصرفی از مقادیر استاندارد فراتر رود، جریان برق را قطع میکند. پس از اینکه شرایط به حالت پایدار برگشت، دوباره جریان را به تجهیزات الکتریکی متصل میسازد. این دستگاه به منظور جلوگیری از آسیب به وسایل برقی به کار میرود. در حقیقت، وظیفه اصلی محافظ ولتاژ این است که ولتاژهای غیرمجاز و بالاتر از حد معمول را شناسایی کرده و برق اضافی را به سیم زمین هدایت کند. به همین خاطر، تمامی محافظهای ولتاژ باید دارای پین اتصال به زمین باشند و به پریزهایی که دارای اتصال به زمین هستند متصل شوند تا به درستی عمل کنند و نیازی به تعمیرات برای محافظ ولتاژ برق پیش نیاید.
محدودهی ولتاژ و آمپر کارکرد و همچنین زمان لازم برای اتصال جریان برق به نوع وسیلهی الکتریکی که محافظ به آن متصل است وابسته است. به عنوان مثال، توان مصرفی دستگاههایی مانند ماشین لباسشویی و جاروبرقی با یکدیگر تفاوت دارد.
ضرورت استفاده از محافظ ولتاژ
در حال حاضر، با افزایش مداوم قیمت تجهیزات برقی و اجزای آنها، تهیه یک محافظ ولتاژ به یک نیاز اساسی تبدیل شده است. این اقدام میتواند به طور قابل توجهی از آسیب یا نقص در دستگاههای برقی جلوگیری کند و به این ترتیب، به کاهش هزینهها نیز کمک نماید. “نوسانات مکرر و قطعهای برق در کشور ما نشاندهنده این است که حفاظت از دستگاههای برقی امری ضروری است و میتوان با استفاده از محافظهای برق به خوبی این نیاز را برطرف کرد.”
محافظ برق چگونه کار می کند؟
وظیفه کلیدی یک محافظ برق، جلوگیری از ورود ولتاژ بالا به تجهیزات و دستگاههای شما است. این عمل با بهرهگیری از وریستورهای اکسید فلزی (MOV) یا قطعکننده تخلیه گاز (GDA) برای جذب انرژی اضافی انجام میشود. اجزای حفاظتی موجود در داخل محافظ برق، به عنوان یک مانع عمل کرده و ولتاژ را به صورت ایمن به زمین منتقل میکنند. “یکی از قابلیتهای کلیدی محافظ برق، توانایی آن در شناسایی نوسانات الکتریکی است. این نوع محافظ برق پیشرفته دارای یک مدار داخلی است که به صورت پیوسته ولتاژ را زیر نظر دارد.” چنانچه افزایش ولتاژ شناسایی شود، محافظ به سرعت با هدایت انرژی اضافی خارج از دستگاههای شما اقدام کرده و از آنها در برابر خطرات احتمالی محافظت میکند.
ویژگی های محافظ برق استاندارد چیست؟
محافظ برق ابزاری است که مسئولیت نظارت بر جریان الکتریکی در دستگاههای برقی را بر عهده دارد. این دستگاه به طور خاص جریانهای موجود در مدارها، کابلها و سیمهای تجهیزات الکتریکی را رصد و مدیریت میکند. وظیفه اصلی محافظ برق، قطع جریان در زمانهایی است که برق در مسیر خود به دلیل حوادث طبیعی یا غیرطبیعی دچار اختلال میشود. به عبارت دیگر، زمانی که ولتاژ به مدت حداقل 3 نانوثانیه از سطح نرمال بالاتر یا پایینتر رود، شوک الکتریکی به وقوع پیوسته است. در چنین شرایطی، محافظ برق با قطع جریان، از تأثیر این شوک الکتریکی بر روی دستگاه جلوگیری میکند. بنابراین، مسئولیت کلیدی محافظ پس از گذراندن شوک و بازگشت ویژگیهای جریان برق به وضعیت طبیعی، دوباره هدایت جریان برق برای آغاز فعالیت دستگاههای الکترونیکی میباشد.
ویژگی های محافظ ولتاژ مناسب
هنگام خرید یک محافظ برق باید به نکات زیادی توجه کرد که برخی از آن ها به شرح زیر هستند:
1. تعداد پریز
محافظ برق بسته به نوع کاربرد و طراحی خود ممکن است یک یا چند پریز داشته باشد. هنگام خرید محافظ ولتاژ، توجه به این نکته اهمیت دارد و باید با توجه به نیاز خود و تعداد دستگاههایی که قصد دارید به آن وصل کنید، محافظی را انتخاب کنید که تعداد خروجیهای مناسبی داشته باشد. برای یک محافظ ولتاژ برق، حداقل دو پریز مناسب است. معمولاً محافظ برق یخچال دارای دو خروجی و محافظ ولتاژ تلویزیون چهار خروجی دارد.
2. نوع پریز
فاصله میان پریزهای یک محافظ ولتاژ باید به گونهای طراحی شود که اتصال آداپتورهای انواع دستگاهها به آن به آسانی امکانپذیر باشد. همچنین، نوع و طراحی پریزها باید به نحوی باشد که با استانداردهای لوازم برقی در ایران همخوانی داشته باشد و نیاز به استفاده از مبدلها را به حداقل برساند.
3. توان خروجی
هر دستگاه محافظ برق دارای توان خروجی مشخصی است که با واحدهای وات یا ولت آمپر اندازهگیری میشود. در صورتی که مصرف برق دستگاههای متصل به این محافظ از توان خروجی آن فراتر رود، احتمال آسیب دیدن و جرقه زدن محافظ وجود دارد و این امر میتواند منجر به خرابی یا از کار افتادن تجهیزات متصل به آن شود.
4. کیفیت جنس بدنه
مواد سازنده بدنه محافظ ولتاژ نقش حیاتی در ایمنی آن ایفا میکند و باید حتماً ضد آتش و بسیار مقاوم باشد. به طور کلی، بیشتر محافظهای برق از پلاستیک تولید میشوند که این پلاستیک خود شامل انواع مختلفی است، از جمله: پلی کربنات، PC و ABS. این نوع پلاستیکها دارای مقاومت حرارتی بالایی هستند و به همین دلیل برای تولید محافظهای برق مناسب به شمار میروند.
5. گارانتی معتبر
گارانتی معتبر نه تنها احتمال خرابی یا وجود عیب در محافظ ولتاژ را پوشش میدهد، بلکه شامل آسیب یا نقص در دستگاههای متصل به آن نیز میشود. بنابراین، داشتن یک گارانتی مناسب و معتبر برای محافظ برق از اهمیت ویژهای برخوردار است.
6. میزان ولتاژ مجاز
ولتاژ مجاز عبوری به مقداری از ولتاژ اطلاق میشود که در آن محافظ ولتاژ به سرعت شروع به هدایت جریان اضافی برق از دستگاههای متصل میکند. به طور کلی، هرچه ولتاژ مجاز عبوری یک محافظ برق پایینتر باشد، سریعتر جریان اضافی را هدایت کرده و در نتیجه حفاظت بیشتری ارائه میدهد. محافظ ولتاژ برق با میزان ولتاژ عبوری مجاز 400 ولت یا کمتر برای مصارف خانگی مناسب است.
7. دارا بودن فیوز
در فرآیند طراحی و تولید محافظهای برق استاندارد، فیوزهای قابل تعویض گنجانده شدهاند. در صورتی که یک محافظ برق دچار خرابی شود، ممکن است مشکل ناشی از این فیوزها باشد. بنابراین، شما میتوانید به سادگی این قطعه را عوض کرده و مجدداً محافظ ولتاژ خود را فعال کنید.